Kur'an-ı Kerim Burçlara ne diyor?

وَلَقَدْ جَعَلْنَا فِي السَّمَٓاءِ بُرُوجًا وَزَيَّنَّاهَا لِلنَّاظِر۪ينَۙ

Velekad ce’alnâ fî-ssemâ-i burûcen vezeyyennâhâ linnâzirîn(e)

(Hicr Suresi 16)

Ve doğrusu biz semada burçlar kıldık. Ve bakanlar için onu süsledik.

“Buruc” kelimesi, daha önce Buruc suresinin ilk ayetinde de geçtiği üzere, “burç” kelimesinin çoğuludur. Asıl anlamı, hisarlı kaleler ve kale duvarlarının üzerindeki çıkıntılardır. Bu kelime Türkçeye de aynı anlamla geçmiştir. Aynı zamanda “buruc”, gökyüzündeki takımyıldızlarını ifade etmek için de kullanılmaktadır.

Takımyıldızları ile kalenin burçlarının arasında nasıl bir bağlantı var?

Takımyıldızları ile kale burçları arasındaki bağlantı, eski dönemlerde yüksek yerlerde yakılan meşalelere dayanmaktadır. İnsanlar, yüksek çıkıntılar üzerinde yaktıkları bu meşaleleri uzaktan gördüklerinde, bunları gökyüzünde parlayan yıldızlara benzetmiş ve bu nedenle bu yapılara “burç” adını vermişlerdir.

Zamanla bu benzetme genişletilmiş, gökyüzündeki sabit yıldız kümeleri de çeşitli şekil ve suretlere benzetilerek isimlendirilmiştir. Böylece akrep, kova, aslan gibi isimler ortaya çıkmıştır.

Bunlar uydurulmuş şeylerdir; hakikatte bir karşılıkları yoktur. Rabbimiz, onları sadece bir süs kıldığını bildirmektedir. Onlar geleceği söylemez, karakter analizi yapmaz. “Sen aslan burcusun, senin özelliklerin şunlardır” şeklindeki söylemlerin bir gerçekliği yoktur.

Gökyüzünde bu 12 yıldızın bulunduğu bölgeye “burçlar kuşağı” ya da “zodyak” adı verilmiştir. Bu kavram, tarih boyunca bazı insanları meşgul etmiş; ancak aslında gökyüzündeki yıldız kümeleri yalnızca birer süs niteliğindedir. Buna rağmen, zamanla bu yıldızlara gerçek dışı anlamlar yüklenmiştir.

Bu ayete göre burçların hakikatte bir karşılığı yoktur. Bu burçlara ulvî ve ilahî anlamlar yüklemek, onların insan karakterini belirlediğine inanmak ya da bu yolla geleceğe dair yorumlar yapmak Kur’ân’a göre uygun değildir. Nitekim bir sonraki ayette bu tür yaklaşımların şeytanî bir yönü olduğuna işaret edilmektedir.

Günümüzde bu meşguliyet “astroloji” olarak adlandırılmakta ve tarih boyunca olduğu gibi insanları etkilemeye devam etmektedir. Hatta geçmişte krallar ve yöneticiler dahi bu tür yorumlardan etkilenmiş ve kehanet arayışına girmişlerdir.

Okunan bu pasaj, bu tür batıl inançlara dikkat çekmekte ve Kur’ân’ın, insan hayatını olumsuz etkileyen her türlü yanlış anlayışı ele alarak onlara cevap verdiğini göstermektedir.

İbrahim ÇELİK