Hac'da Şeytan Taşlama

Şeytan taşlama ile ilgili olarak Kur'anı Kerîm'de, "Kovulmuş şeytandan Allah'a sığınırız." anlamındaki ifadelerle bağlantılı ayetler vardır. Ancak bunların hiçbiri hac bağlamında değildir.

Kur'an şöyle buyurmaktadır:

"Muhakkak ki o ve onun topluluğu, sizin onları göremeyeceğiniz yerden sizi görürler."

Ben göremediğim hâlde beni gören bir şeytanı nasıl taşlayacağım? Allah, şeytanları göremeyeceğimizi bildirmektedir. Maddi olarak göremediğimiz bir şeytanı nasıl taşlayabiliriz?

Yine Kur'an'da şöyle buyrulmaktadır:

"Muhakkak ki Biz şeytanları, iman etmeyenlere dost kıldık." (A'râf, 27)

Eğer ben müminsem, zaten benim şeytanla bir dostluğum olmaz. Bana dostluk edemez. Siz Allah'a güvenen müminler olursanız, şeytan zaten size yaklaşmaz ve sizi dost edinmez. Müminleri şeytan sevmez.

“Öyleyse Kuranı kerim okunduğu zaman recm edilmiş, taşlanmış şeytandan Allah’a sığının.” (Nahl Suresi 98)

Taşlanmak bir deyimdir; kovulmuş olmak demektir. Yani burada kastedilen maddi bir taş değildir. Manevî bir varlıktan korunma da manevî yollarla olur. Aklımızı arındırarak Kur'an-ı Kerîm'i okuruz ki şeytanın vesvesesi bizi yanıltmasın.

“Ve biz onu taşlanmış, kovulmuş şeytanların hepsinden muhafaza ettik.” (Hicr suresi 17)

“Ve o kuran taşlanmış şeytanın sözü değildir.” (Tekvir suresi 25)

Taşlanmış olan kimdir? Melekler mi şeytanı taşlamıştır? Hayır. Şeytan, Allah'ın huzurundan kovulmuştur. Burada anlatılan budur; bu bir deyimdir. Kastedilen hakiki, maddi bir taş değildir. Hiçbir resul, yerden aldığı maddi bir taşla manevi bir varlık olan şeytanı taşlamamıştır.

Peki, resul şeytanı nasıl taşlar?

Şeytanı kovmak isteyen, onun isteklerini yerine getirmeyen ve vesvesesine kulak asmayan kimseler, şeytanı taşlamış, yani onu yanlarından kovmuş olurlar.

Bunun bir sembol olduğunu iddia edenler olabilir. Peki, bu sembolün neden Kur'an'da bir referansı yoktur? Biz bütün sembollerin Kur'an'daki referanslarını okuduk. Hatta hacda Müzdelife'den indikten sonra okunacak duayı bile Allah bize öğretmiştir. Öyleyse neden kovulmuş şeytanla ilgili hac ibadeti bağlamında en küçük bir imaya dahi yer verilmemiştir?

Kur'an, "Onlar sizi, sizin onları göremeyeceğiniz yerden görürler." buyurmaktadır. Ben Arafat'ta şeytanı taşladım, Müzdelife'de şeytanı taşladım, evden çıkarken de şeytanı taşladım.

O hâlde şu sorulara da cevap vermek gerekir:

Biz hacda üç sütunu taşlıyoruz. Peki, her yıl yaşanan izdihamlarda hacıların ölmesine sebep olan sorumsuz yöneticileri kim taşlayacak?

Şeytan taşlama bir mezhepçilik yorumudur. Mezhepçiliği insanlara dayatan ve bu yüzden mezhep mensuplarının yorumlarını, hacdaki taşlamayı da içine alacak şekilde, vazgeçilmez gören holigan zihniyeti kim taşlayacak?

Süleyman Ateş:

Şeytan melek değildir. Kur'ân, İblis'in cinlerden olduğunu, Allah'ın buyruğuna karşı gelmekle huzurdan kovulduğunu anlar. Recim, kovulmuş, terk edilmiş demektir. İblis, kibri, gururu ve kıskançlığı yüzünden Rabbin buyruğuna karşı gelip huzurdan kovulduğu için her işe başlarken "E'ûzu billahi mine'ş-şeytâni'r-racîm (Kovulmuş şeytandan Allah'a sığınırım)" deriz. Önemli olan, insanın içinde bulunan potansiyel şeytanı, insanı kibre, gurura, kıskançlığa yönelten nefis şeytanını kovmaktır. Yoksa Mina'da bulunan yapay taş sütunlara taş atmak sembolik bir anlam taşır. O taşlar şeytan değildir, orada da şeytan yoktur.

Biz o sütunlara taş atarken aslında içimizdeki nefis şeytanını taşlamaktayız. Ama insanlar bu hikmeti düşünmeyip o taş sütunlarını şeytan sanıyor ve heyecanlanıp var güçleriyle onlara taş atıp duruyorlar. Bu taş atmalar sırasında pek çok masum insanın kafasına, bedenine isabet ettiriyor, hatta insanların ayaklarını, bacaklarını çiğniyor, bazen de birbirlerini eziyorlar. Sevap yapayım derken günaha giriyorlar. Kaş yapacakken göz çıkarıyorlar.

Kur'ân'da Mina günlerinde taş atmaktan değil, Allah'ın anılmasından söz edilir. Taş atılması hakkında bir emir yoktur. Ama çok eski zamanlardan kalma bir gelenekle Mina günlerinde Allah'ı anma buyruğunu, şeytana taş atarak Allah'ı anma, tekbir getirme şeklinde yorumlamışlar, bu yüzden şeytan taşlamayı haccın vaciplerinden saymışlardır. Şeytan taşlamak için büyük kalabalıklar arasına dalmak, asla ibadet zevki vermez. Bunun yerine birine vekalet verip taş artırmalı veya kanaatime göre çadırda oturup Allah'ı zikirle vaktini değerlendirmelidir. Çünkü Kur'ân'da emredilen taş atmak değil, Allah'ı zikretmektir.

Günümüzde Şeytanlar. Taş ata ata epey boy atmışlar.

İbrahim ÇELİK